Prawo Spadkowe Testament

Testament własnoręczny a notarialny – który wybrać?

Testament

Testament własnoręczny (holograficzny) i notarialny to najczęściej wybierane opcje testowania. Kodeks cywilny przewiduje równy walor prawny dla wszystkich form oświadczenia ostatniej woli dokonanych zgodnie z literą ustawy – nie ma zatem mowy o tym, że któraś będzie ważniejsza w hierarchii. Jedyną przesłanką decydującą o pierwszeństwie jednego ważnego testamentu przed drugim jest czas. W prawie spadkowym obowiązuje bowiem zasada, że faktyczną wolę testatora przedstawia testament późniejszy w czasie, tj. ostatni sporządzony przed śmiercią spadkodawcy.

Mając na uwadze powyższe, dokonując wyboru między testamentem holograficznym a notarialnym, powinniśmy rozważyć następujące różnice:

  1. Stopień sformalizowania

Testament własnoręczny charakteryzuje się bardzo niskim poziomem sformalizowania. Aby został uznany za ważny pod względem formy, należy napisać go  w całości pismem ręcznym, podpisać i opatrzyć datą. Można to zrobić w każdym miejscu i czasie, za pomocą dowolnych przyborów piśmienniczych oraz przedmiotu, na którym zostanie zawarta ostatnia wola (zob. „Jak napisać testament”). Z kolei testament w formie aktu notarialnego zyskuje walor dokumentu urzędowego oraz jest obostrzony szeregiem przepisów ustawy Prawo o notariacie. Z punktu widzenia testatora nie ma to jednak większego znaczenia – to nie on będzie się martwił dochowaniem formy, wyręczy go w tym notariusz.

  1. Ryzyko podważenia wiarygodności

Niski stopień sformalizowania testamentu własnoręcznego niesie za sobą niewiele kryteriów pozwalających na sprawdzenie wiarygodności dokonanych rozrządzeń. Zawsze może pojawić się ryzyko postawienia zarzutu sfałszowania oświadczenia (choć i tak ustawodawca próbuje prawdopodobieństwo fałszerstwa zminimalizować przez wymóg sporządzenia testamentu w całości pismem odręcznym). Ponadto niezadowoleni z treści testamentu krewni mogą powoływać się przed sądem na okoliczność istnienia wad oświadczenia woli, czy braku zdolności testowania przez testatora w chwili sporządzenia testamentu, by ten został uznany za nieważny i doszło do skutku dziedziczenie ustawowe.

Przy testamencie notarialnym ryzyko to minimalizują przepisy obowiązujące notariusza oraz powaga jego profesji, jako osoby wykonującej zawód zaufania publicznego.

  1. Zgodność rozrządzenia z prawem

Nie każdy testator jest w stanie odnaleźć się w labiryncie wymogów prawnych. Zwłaszcza, gdy ma zamiar poczynić bardziej skomplikowane rozrządzenia (np. zawierające zapisy zwykłe i windykacyjne lub polecenia). W takiej sytuacji, aby zabezpieczyć się przed sankcją nieważności całego testamentu lub jego części, warto oprzeć się na wiedzy doświadczonego notariusza. Notariusz dopilnuje, by ostatnia wola spadkodawcy została ujęta w sposób zgodny z prawem i przez prawo rozumiany.

  1. Koszty

Testament holograficzny, jako że jest sporządzany samodzielnie przez spadkodawcę, wolny jest od opłat. Natomiast koszty testamentu notarialnego reguluje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej. Maksymalna stawka za sporządzenie aktu notarialnego dokumentującego testament wynosi 50 zł. W przypadku gdy nasz testament sporządzony u notariusza będzie zawierał także zapis zwykły, polecenie lub pozbawienie uprawnionego do zachowku – 150 zł, a przy testamencie zawierającym zapis windykacyjny notariusz nie powinien zainkasować więcej niż 200 zł. Warto również pamiętać, że opłacie podlega poświadczenie zgodności odpisu z oryginałem testamentu – każda strona kosztuje bowiem 6 zł.

  1. Bezpieczeństwo przechowywania

Testament własnoręczny nie jest obostrzony szczególnymi wymogami co do jego przechowywania. Wiąże się to z ryzykiem zagubienia, zniszczenia, braku wiedzy spadkobierców o istnieniu testamentu albo celowego ukrycia przez nieusatysfakcjonowanego jego treścią krewnego. Aby zabezpieczyć spadkodawcę decydującego się na samodzielne sporządzenie testamentu, w 2011 r. powołano Notarialny Rejestr Testamentów. Wpis do rejestru jest całkowicie bezpłatny i dokonuje go dowolnie wybrany notariusz na wniosek testatora zawarty w testamencie lub osobnym protokole. W samym rejestrze odnotowany jest jedynie fakt rejestracji testamentu ze wskazaniem, w jakiej kancelarii notarialnej można go otrzymać. Informacja o zarejestrowaniu może być ujawniona jedynie po śmierci testatora i uzyska ją każdy zainteresowany po przedstawieniu notariuszowi aktu zgonu lub innego równoważnego dowodu śmierci testatora.

Testament w formie aktu notarialnego jest formą nieco bardziej bezpieczną, zwłaszcza w przypadku, gdy spadkodawca nie zdecyduje się na zarejestrowanie swojego testamentu. Oryginał testamentu notarialnego przez 10 lat od sporządzenia testamentu znajduje się w kancelarii notarialnej, gdzie został sporządzony. Po upływie tego czasu lub w przypadku wcześniejszego zamknięcia kancelarii – trafia on do archiwum ksiąg wieczystych. Spadkodawca, podobnie jak spadkobiercy, otrzymują jedynie uwierzytelnione odpisy dokumentu.

Podsumowując: wybór formy testowania zależy głównie od naszych własnych preferencji. Każda z nich ma bowiem swoje zalety, które w zależności od naszych potrzeb mogą mieć większe lub mniejsze znaczenie.

Marta Bieńkiewicz

Dodaj Komentarz

Zostaw komentarz